Farnoosh Amirshahi | BBC Farsça Servisi
BBC Farsça Servisi’nin eriştiği “çok gizli” dokümanlar, İran hükümetinin başörtüsü takmayan bayanlara yönelik yeni planlarını gözler önüne serdi.
Nisan ve Mayıs tarihli evraklara nazaran İran yargısı, kıyafet kurallarına uymayan bayanlar için alışveriş merkezleri üzere kamusal alanlarda “mobil mahkemeler” kurabilecek.
Okullardaki bayan öğrenciler Eğitim Bakanlığı’nın yaptırımlarına maruz kalabilecek ve toplumsal medya başörtüsü takmadıkları içerikleri paylaşan ünlüler de 10 yıla kadar mahpus cezası alabilecek.
İran hükümeti planlar hakkında bir yorum yapmadı.
Fakat bu düzenlemelerin bir kısmını yayımlayan bir İran gazetesi hakkında “çok zımnî dokümanları açıklama” suçlamasıyla soruşturma açıldı.
Bu bâtın dokümanlardaki planların kimileri “Tesettür ve İffet Yasası’na” dahil edildi. Meclis’in Eylül’de onayladığı bu yasa şu anda İran Anayasa Muhafaza Komitesi’nin önünde. Bu komite maddeyi kabul ederse yeni kurallar uygulamaya girecek.
Eylül ayı, İran’da baş örtüsü takmadığı gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybeden 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin de mevt yıldönümüydü.
Amini’nin vefatının akabinde çok sayıda bayan başörtülerini çıkarıp yakmış ve sokaklarda aylar süren protestolar düzenlenmişti. Bu protestolarda yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
Sızdırılan evraklara nazaran İran İçişleri Bakanı Ahmet Vahidi, İffet Yasası bilinmeyen oturumda Meclis gündemine gelmeden aylar evvel, kamusal alanlarda başlarını örtmeyen bayanları engellemek için bir dizi yönetmeliğe onay verdi.
Bu yönetmelikler İran İhtilal Muhafızları, istihbarat üniteleri ve kolluk kuvvetlerine yeni yetkiler tanıdı.
Yönetmeliklere nazaran:
- Polisler, Eğitim Bakanlığı’nın gerekli yaptırımları uygulayabilmesi için başlarını açan bayan öğrencileri belgeleyecek.
- Sosyal medyada başlarını örtmeyen yahut başörtüsü kullanmamaya teşvik eden ünlüler ve influencerlar “yozlaşmaya teşvikten” 10 yıla kadar mahpus cezası alabilecek. Yetkililer bu bireylerin konutlarına girerek elektronik aygıtlarına el koyabilecek.
- Başörtüsü kurallarına uymayan işyerleri yetkililer tarafından mühürlenebilecek yahut kapatılabilecek. İşyerlerinin başörtüsü kurallarına uymayan bayan müşterilerine hizmet vermemesi, işyerini terk etmeye zorlaması yahut kolluk kuvvetlerini çağırması bekleniyor.
- Özellikle okullar ve üniversitelerin yakınlarında bulunan, ve geçen yılki protestolarda oynadıkları roller yüzünden “günah yuvası” olarak görülen kafeler kapatılacak.
- Başörtüsü takmamaya direnen bayanlara da “yozlaşmaya teşvik” suçlaması yöneltilebilecek.
- Saçı açık bayanları taşıyan motosikletlerin tespit edilebilmesi için ulusal bir motosiklet plaka data merkezi kurulacak.
- İşyerlerinde bayan çalışanların saçlarını açmasına müsaade veren şirketler tespit edilecek.
Bu dokümanlarda yer alan uygulamalardan kafelerin kapatılması ve saçı açık bayanları taşıyan araçların tespit edilmesi üzere tedbirler halihazırda hayata geçmiş durumda.
Belgelere nazaran emniyet müdürlüklerinden, insan güçlerinin kâfi bir kısmını “başlarını örtmeyen bayanları tespit etme ve uyarma” vazifesine ayırması isteniyor.
İçişleri Bakanı Ahmet Vahidi’nin imzaladığı ve “çok gizli” damgası içeren evraklardan biri
Son aylarda başşehir Tahran’daki metro girişlerinde tesettür denetimi yapanların sayısı artmıştı.
İçişleri Bakanlığı ve Tahran Belediye Başkanlığı, “bu bireylerin kendi istekleriyle hareket eden ve müsaade almalarına gerek olmayan kişiler” olduğunu açıklamıştı.
Fakat son evraklar, metroda denetimlerin hükümetin kararıyla artırıldığını gösteriyor.
Belgelerde “başını açan bayanların kapsamlı bir biçimde görüntüye kaydedilmesi” hususu de yer alıyor. Bu da, son aylarda bunu yapanların kolluk kuvvetleriyle bağlantılı bireyler olabileceğini gösteriyor.
