Hakan Güngör
Klinik psikolog Büşra Küçük’ün ‘Beni Sevmeyen Hanginizdi?’ kitabı, Altıkırkbeş Basın Yayın tarafından yayımlandı. Üniversite eğitimini Marmara Üniversitesi Ruhsal Danışmanlık ve Rehberlik kısmında ve İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji alanında tamamlayan Küçük kitabında, “ilişkisizlikte ustalaşmayı”, kendisinden epey rol çalınmış “arkadaşlık ilişkilerini”, iletişimlerdeki beklentileri, vedaları, tasayı husus ediyor.
Büşra Küçük ile ‘Beni Sevmeyen Hanginizdi?’yi konuştuk.
Bu hususta hiçbir yetkinliği ve eğitimi olmamasına karşın birkaç psikoloji terimini bir de yanlış formda kullanarak “güya psikoloji” paylaşımları yapanlar, yetkinliğini popülizme kurban edenler var. Görünce sonlanıyor musunuz?
Hızlı bir giriş oldu. Doğrusu evet, biraz sinirleniyorum. Ancak eminim benim paylaşımlarıma da birileri sinirleniyordur. Bu alanda çalışan beşerler olarak bazen yıllarca terapiden sonra oluşabilecek farkındalıkları, tespitleri kısa yoldan toplumsal medyada paylaşma eğiliminde olabiliyoruz. Özeleştirimi vermiş olayım, bunu, anladıklarımı paylaşma isteğiyle bazen ben de yapıyorum lakin düşününce ne kadar işe fayda olduğundan emin değilim.
Soruya dönecek olursam; çok absürt paylaşımlar oluyor gerçekten, bilhassa birtakım kişilik bozukluklarının canavarlaştırılması canımı sıkıyor. Yani bir psikoloğun “Narsist(!) partnerinizden nasıl kurtulabilirsiniz?” stilinde paylaşımlar yapması elbette akıl alır üzere değil.
Büşra Küçük Kitaba dair uzun vakit evvel konuştuğumuzu hatırlıyorum. Yayımlanacağını öğrendiğimde çok sevindim, siz ne hissettiniz?
Kitap sıkıntısı benim için nitekim kıymetliydi. Çok acılar yaşandı. Münasebetiyle evet, sonuçta yayımlanması alışılmış ki memnun etti.
‘İLİŞKİSİZLİKTE USTALAŞARAK İLGİNİN TATMİNİNİ KAYBEDİYORUZ’
“Diğerine yakın olmak kendine yakın olmaktan geçiyor. (…) Buradan bakılınca ıssızlık etiketi kendi ‘boşluk, anlamsızlık’ hisleriyle baş edemeyenin sığındığı bir paravandır da diyebiliriz” diyorsunuz. Kitapta ayrıntıları var lakin burada da sormak isterim, kendi boşluğuyla yüzleşmeyenin suçlamaları da bol oluyor, hangi tarafta olduğumuzdan nasıl emin olabiliriz?
Özellikle partner münasebetlerinde, bağ içinde kalamamayı çok çeşitli biçimlerde allayıp pullayıp kendimize de ötekine de kabul ettirme konusunda ustalaşıyoruz. Entelektüel uğraşlarla, işkoliklikle, sorumluluk almayarak, bir bağdan ötekine savrularak ve daha diğer yollarla. Böylece iki özne olarak münasebet kurmanın verebileceği tatmini de kaybediyoruz. Kendi boşluk duygumuza dokunmamak için yakınlıktan kaçınabiliyoruz. Bunu herkes bu türlü yapar demiyorum fakat bu eğilimde olanların da az olmadığını düşünüyorum. Öyleyse kendi kaçınganlığımıza bakmak, suçlamadan çok anlamaya çalışmak daha fonksiyonel görünüyor. Vakit zaman herkes iki tarafta da olabilir, sorun “Acaba ben neden korkuyorum?” diyebilmekte.
‘ARKADAŞLIKTA BENZERLİK BİRİCİKLİĞE TEHDİT ÜZERE ALGILANABİLİYOR’
Yine kitaptan bir alıntı: “Arkadaşlık —çok şikâyet ettiğimiz romantik münasebetler kadar konuşulmaya kıymet görülmese de— incelip incelip kopan yorgun iplerle yorgun benliklere bağlanmaya çalışılıyor.” Sizce neden arkadaşlık münasebetleri o kadar da üzerine düşünmediğimiz şeyler haline geldi?
Kitapta en çok sevdiğim hususlardan biri bu; arkadaşlık. Sorunun karşılığını ben de bulmaya çalışıyorum. Çeşitli sebeplerle çok arkadaş kaybı yaşamış biriyim. Arkadaşlığı çok önemsiyorum ve orada yaşanan kayıplar beni derinden üzüyor. Tüm yakın bağlarda olduğu üzere arkadaşlıkta da türlü “aktarımlar”, bilhassa kardeş dinamiği işliyor. Yani kendiyle misal ilgilere sahip, benzeri uğraşlardan haz alan biri, oburu için hem yakınlık hissedeceği biriyken hem de kendi biricikliği için bir tehdit olarak algılanabiliyor. Nasıl kardeşlikte sevgiyle haset kol kola ise arkadaşlıkta da emsal. Hem yapan hem yıkıcı hisler ağır. Rekabet gerçekliği var. Hal bu türlü olunca işler karmaşıklaşıyor.
Bir yandan da “öteki” daima arızalı…
Çünkü çok fazla benmerkezci bir çağdayız. Kitaptaki arkadaşlık yazısında da üstünde durduğum şey buydu, o toksik, şu şöyle, bu bu türlü diye diye ortada kimse kalmadı. Tamam da arızasız olmak mümkün mü? Kimse başkasının arızasına tahammül edemiyor. Kendi zorlayıcı taraflarımızın pek farkında değiliz güya. Daima ötekine bakıyoruz. Affetmeye uzağız. Ya da her affedişi kendimizden verilen bir taviz olarak algılıyoruz. Evet, bu bazen böyledir de. Ziyanlı olanı daima içerde tutmak insanı içten içe çürütür. Ancak herkes mi ziyanlı? Bir yerde kayışın ucu kopmuş üzere geliyor bana. Birbirimizin hiçbir zorluğuna tahammülümüz yoksa aslında alaka diye bir şey olmaz. Şu da var, toplumsal medya da bir yakınlık illüzyonu yaratıyor. Türlü uyarıcıyla dolup taşıyoruz, kim oturup da arkadaşlığı sıkıntı edinecek. İzole hayatlarda vakit dolduruyoruz.
‘KAYGI, SIKINTI KARAKTERLİ BİR ARKADAŞ’
Kaygı ile ilgili yazdıklarınızın sonunda daima muhakkak bir noktaya varıyorsunuz. Evvel kaygıyı, tasayı tanımaya çalışmak… Bir yanıyla da kendimizi epey dışsal gürültünün içine atmamız da en çok o tanışma evresinden korkmamızdan kaynaklanıyor olsa gerek…
Kaygı büyük problem. Ondan ne kadar kaçarsak o, o kadar yakamıza yapışıyor. Onu yok etmeye çalışırsak kendini dayatıyor güya. Hasebiyle onu anlamaya çalışmak gerekiyor. Bizim dışımızda bir şey değil, içten, bizden bir his. Epey kuvvetli, baş etmesi bazen güç. Ve söylediğin üzere, kaçınmak için elimizden geleni yapıyoruz zira korkuyoruz. Ben kendimi dert düzeyi yüksek biri olarak tanım edebilirim. Yıllar içinde ne kadar kaçtıysam o kadar yakalandım. Ancak birebir korku bana bir sürü şey ürettirdi. Korkum olmasa, kendimle ilgili bir derdim olmasa sanıyorum beni ben yapan pek çok özelliğim de olmazdı. Telaşla baş etmek için geliştirdiğim düzeneklerin bir kısmı fonksiyonsuz olsa da birtakımı çok fonksiyonel, çok ferahlatıcı oldu. Yani demem o ki evet, dert güç karakterli bir arkadaş ancak beşere katkısı da kıymet biçilemez.
Beni Sevmeyen Hanginizdi?, Büşra Küçük, 160 syf., Altıkırkbeş Basın Yayın, 2023. Kaygıdan kaçınmak bir çeşit kaçma-kovalama sahnesinden ibaret oluyor güya ve tasa bizden süratli koşuyor.
Güvenmeyi denemeden, sevmeye yeltenmeden dünyayla nasıl gerçek bir alaka kuracağız? Hiç ilişkilenmemek de bir seçenek ama cansız bir seçenek. Ben de kitaptan bir yanıt vereyim: İçimizdeki gerilim kayalarını oyarak fokurdayan telaş cevherine ulaşmak ve yaratıcı gücün de tıpkı fokurtudan yüzeye fışkırma eğiliminde olduğunu anlamak değerli.
Bir kitap yayımlandıktan sonra ona tekrar bakmaktan pek hoşlanmam, insan her bakışında “Şurası şöyle olabilirmiş” der zira, sonu gelmiyor. Siz baktınız mı ve siz de kitabınıza dair benim üzere, “Yazıların sıralaması daha farklı olmalıymış çünkü azıcık farklı düşmüş sayfalardaki kimi yazıların uç uca gelmesi daha düzgün olurmuş” dediniz mi? Ya da “Farklı vakitlerde yazılmış yazılar ortasında üslupta kimi farklar olmuş” üzere bir şey geçti mi aklınızdan?
Kitap yayımlandıktan sonra tekrar tekrar çok fazla baktım, çok fazla kaygılandım lakin günün sonunda bunlar pek de bir işe yaramadı zira artık çok geçti. Eleştirini sonraki baskılar için yeniden de akılda tutmak isterim.
‘BU ALAN ‘TERAPİSTİMLE KAHVE KEYFİ’NE İNDİRGENEMEZ’
Peki, kitaplar bizim terapistimiz olabilir mi? Psikoloji “evde deneyebileceğimiz” bir şey mi?
Hayır natürel ki. Terapi öteki bir tecrübe. Kitaplar bunun için tahminen yalnızca bir yol arkadaşı olabilir. Birtakım aktiviteler için (tatile çıkmak, spor yapmak, yağmurda yürümek, kitap okumak) terapi üzere denmesini ise yanlışlı buluyorum. Hiçbiri terapi değil, anlık rahatlama ya da huzur verecek rastgele bir tecrübe terapi üzere değil. Esasen bence terapi de en başlarda uzunca bir mühlet huzur vermek yerine huzur kaçırmayı kendine iş edinir. Bir de şu var; terapiyi rahatlatıcı bir aktiviteye benzetmenin tam da çağımız tüketim toplumuna uygun bir tavır olduğunu düşünüyorum. Kişilikteki psikopatolojilerle, travmayla vs. çalışılan bir alan “terapistimle kahve keyfi”ne indirgenemez.
‘Altını Çizenler Kulübü’ isimli bir okuma kulübünüz de bulunuyor.
Her hafta cuma akşamı Müze Gazhane’de belirlediğim farklı temalar için bir ortaya geliyoruz. O temayla ilgili daha evvel kitaplarda okuyup da etkilendiğimiz kısımları getiriyoruz ve okuyup üstüne konuşuyoruz. Bir yılı aşkın müddettir “fugamundi” ile birlikte sürdürüyoruz. Tam da bu aidiyet sayesinde devam ediyor bence. Başta bu kadar sürdürülebileceğini düşünmemiştim. Fakat vakitle oranın bir müsabaka alanı olduğunu, insanların birbirinden entelektüel ve duygusal olarak beslendiklerini ve buna ne kadar gereksinim olduğunu anladım. Her hafta kesinlikle yeni eklenen iştirakçiler da oluyor, daima devam edenler de. Kulübün güya bir lisanı, mizah anlayışı falan oluştu üzere geliyor bana. Muhakkak bir kitabı okuyup onun üstüne tartıştığımız bir yer değil, temalar üzerinden herkes istediği kitabı getiriyor. Bu da sanıyorum etkileşimi artırdı.
