Plan ve Bütçe Komisyonu’nda “ana lisanda eğitim” hakkındaki sorulara cevap veren Bakan Tekin, “Türkçe dışında hiçbir lisanın ana lisan olarak okutulamayacağını” söyledi. Bakanlığın topu “darbe anayasası” dediği Anayasa’ya attığını söyleyen HEDEP ise, “Bir yüzyıl bu türlü geçti lakin ikinci yüzyıl bunu kaldırmaz” dedi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın 2024 yılı bütçesinin görüşmelerinde, Bakan Yusuf Tekin’in milletvekillerinin sorularına verdiği karşılıklar tartışma konusu oldu. O cevaplardan biri de “ana lisanda eğitim” üzerineydi. Ulusal Eğitim Bakanı Tekin, “Anadilde eğitim için neler yaptınız?” sorusuna yazılı olarak gönderdiği cevapta, “Anayasamızın 42. hususunda ‘Türkçe’den diğer hiçbir lisan, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana lisanları olarak okutulamaz ve öğretilemez’ denilmektedir. Bu kapsamda da eğitim ve öğretim faaliyetleri Türkçe olarak devam etmektedir” dedi.
Tekin: İsteyen öğrenciye seçmeli ders ve özel kurs var
Ancak seçmeli ders üzerinden lisan imkanları olduğunu söyleyen Tekin, “İsteyen öğrencilere de Lazca, Zazaca, Kurmancca, Boşnakça, Arnavutça, Gürcüce, Adiğece, Abazaca lisanlarda de seçmeli ders havuzumuzdan ders seçimi yapılarak lisan öğretimi imkânı verilmektedir. Ayrıyeten özel eğitim kurumlarında açılan kurslarda da Kürtçe lisanında eğitim alınabilmektedir” dedi.
Bakan Tekin, “Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölgelerde Kürtçe ana lisanında eğitim imkanlarının sağlanması için Bakanlığınızın bir teşebbüsü olacak mıdır?” sorusuna da tekrar Anayasa’nın 42’nci unsuru üzerinden cevap verdi.
“Bakanlık topu, ‘darbe anayasası’ dediği Anayasa’ya attı”
HEDEP ise Bakan Tekin’in verdiği cevaplara reaksiyon gösterdi. “Kürtçe başta olmak üzere ana lisanında eğitim sorumuza karşılık ,Bakanlığın topu Anayasa’ya attığını görüyoruz” diyen HEDEP Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, “Bilmiyormuşuz üzere bize 42. maddeyi okuyorlar. Kelamda ‘Darbe anayasası, değiştirmeliyiz’ diyorlar. Lakin Kürtçe kelam konusu olunca bir anda sığındıkları tek metin Anayasa oluveriyor” dedi.
Bu durumda Anayasa’daki eşit prensibine dikkat çeken Sayyiğit, “Hiçbir halka ana lisanı seçmeli olarak öğretilemez, bir yurttaş bir özel kursa kendi ana lisanını öğrenmek için kaydolmaz. Kürtçe her Kürt için, Lazca her Laz için, Türkçe her Türk için vazgeçilmez bir hak değil mi? Eşit yurttaşlığın temel göstergesi ana lisanında eğitimdir. Anayasa’da eşitlik hakkı lisanlar için de gözetilmeli” diye konuştu.
Seçmeli ders seçen öğrenci sayısı da düştü
“Maalesef, eğitimde pedagojik kriterler değil; siyasi bir vesayet hâkim durumda” diyen Sayyiğit, Kürtçe seçmeli derslerin de “fiilen fonksiyonsuz kaldığını” söyledi. 2015 yılında 80 bin öğrencinin Kurmancca ve Zazaca lehçelerini seçtiğini, 2023-2024 eğitim öğretim devrinde ise bu sayının 23 bine düştüğünü söyleyen Sayyiğit, şu bilgileri verdi:
“Bu çok önemli bir fark. Bunun birçok nedeni var. Okullarda ‘öğretmen yok, gereç yok, fiziki imkanlar yetersiz’ denilerek farklı derslere yönlendiriliyor öğrenciler. Öğrencilere bugün dağıtıldığı söylenen Kürtçe kitap sayısı da 50 bin… Ancak 10 yıl evvel bu sayı 51 bindi. Seçmeli eğitimin 10 yılda yerinde saydığını görüyoruz. AKP iktidarı bunları öne sürerek anadilinde eğitim talebini manipüle ediyor. Aksine, açıklanan sayılar Kürtlerin seçmeli derslere bir inancının olmadığını ortaya çıkarıyor. Son devirlerde derslerin çok az seçilmesini reaksiyon olarak da görmeliyiz. Buna rağmen anketlerde Kürt halkının en az yüzde 86’sının ana lisanında eğitim istediğini biliyoruz. De Facto bir ana lisanında eğitim talebi var.”
“Ana lisanın kesinlikle statüsü olmalı”
“Kürtçenin Anayasal garantiye kavuşturulması lazım, ana lisanın kesinlikle bir statüsü olmalı” diyen Sayyiğit, “Kadim halkların birlikte yaşadığı bir coğrafyadayız. Buna rağmen okullarda zil hâlâ tek lisanda çalıyor. Bunun manası, ana lisanı Türkçe olmayan çocukların okullarda yok sayılmasıdır. Bir yüzyıl bu türlü geçti ancak ikinci yüzyıl bunu kaldırmaz” diye konuştu.
