Basel Üniversitesi
Araştırmalar, Fransa’nın La Roche-Cotard bölgesinde binlerce yıldan beridir kapalı olan bir mağarada bulunan gravürlerin nitekim de Neandertaller tarafından çizildiğini ortaya çıkardı. Son araştırma, Basel’den arkeolog Dorota Wojtczak öncülüğünde çalışan, Fransa ve Danimarka’nın dahil olduğu bir araştırma grubu tarafından gerçekleştirildi ve ulaştıkları bulgular, Neandertallerin aslında sanata bir bedel atfeden birinci beşerler olduğunu gözler önüne serdi.
Fransız arkeolog Jean-Claude Marquet, 1974 yılında Loire Vadisi’ndeki La Roche-Cotard mağarasına giriş kısmında, duvardaki ince çizgilerin insan eliyle çizilmiş olabileceğinden şüphelendi. Bununla birlikte, mağarayı Neandertallerin kullandığını düşündüren ve ‘Mousterian taş eserleri’ ismiyle bilinen, kazıyıcılar ve öteki işlenmiş kesimler keşfetti. Duvara çizilen izler, erken Neandertal sanatsal faaliyetine dair bir delil olabilir miydi?
Bu soruyu sormak, büyük ölçüde Homo neanderthalensis’in daha yüksek bilişsel becerilerden yoksun olduğunu varsayan o periyottaki fikir birliğinden ayrılma ihtimalini gündeme getirdi. Hipotezini ispatlamak için kâfi bilimsel ispata ulaşamamaktan korkan Marquet, mağarayı yaklaşık 40 yıl boyunca el değmemiş halde bıraktı.
DUVARA İNSAN ELİYLE KAZINAN İZLER
2016 yılında, milletlerarası bir araştırma grubuyla birlikte yeni bir teşebbüste bulundu. Bu sefer, Basel Üniversitesi Etraf Bilimleri Kısmı Bütünleştirici Tarih Öncesi ve Arkeoloji Bilimleri’nden (IPAS), arkeolojik kullanım-aşınma tahlili alanında bir uzman olan Dr. Dorota Wojtczak ile birlikte çalıştı. Wojtczak, IPAS’teki ofisinde “Bizim vazifemiz, bu duvar gravürlerinin insan kaynaklı olduğunu ispatlamak emeliyle çağdaş prosedürleri kullanmaktı” diye izah ediyor.
Mağara duvarını oluşturan tüf kayasının üzerindeki izler birincinin fotoğraf ve çizimlerle, akabinde 3D tarayıcı ile detaylı biçimde kaydedildi. Wojtczak, İsviçre’nin Basel kentinde bulunan laboratuvarında, mağaradan alınan bu örnekleri deneysel olarak ahşap, kemik ve taş aletlerle ve elleriyle üzerinde çalıştığı tüf ile karşılaştırdı. Wojtczak, “Bu araştırma, mağarada bulduğumuz izlerin aletler aracığıyla değil, insan parmaklarıyla çizilerek üretildiğini açık biçimde ortaya koydu” diyor.
MAĞARA 50 BİN YIL MÜHÜRLÜ KALDI
Bunun yanı sıra, Danimarkalı araştırmacıların mağaradan alınan tortular üzerinde gerçekleştirdiği bir inceleme, mağaranın tekrar keşfedilinceye dek 50 bin yılı aşkın bir vakit boyunca Loire ve toprak tortularının getirdiği çamur yığınları tarafından kapatılmış olması gerektiğini ortaya çıkardı. Bu durum, La Roche-Cotard mağara sistemini ziyadesiyle özel bir yer haline getiriyor; çünkü o, gerçek bir ‘zaman kapsülü’. Wojtczak, “O devirde, yani günümüzden 50 bin yıl evvel, Avrupa’da çağdaş insan yoktu; sırf Neandertaller yaşamaktaydı” diyor. Hasebiyle, duvardaki izler ve eserler yalnızca bu birinci insanlardan kalmış olabilir.
Paralel ve üçgen çizgiler içeren bariz geometrik haller, bu işaretlerin tesadüfen duvara karalanmadığını düşündürürken, araştırmacı şimdi bunların neyi temsil ettiklerini bilmiyor. “Öte yandan, bu izler yalnızca bir planlama ve anlayışla ilerleyen bir kişi tarafından çizilebilirdi” diyor.
Ve bunun üzere bir şeyin tam manasıyla ‘sanat’ mı yoksa bir kayıt tutma prosedürü mi olduğu, yoruma açık bir sıkıntı.
LA ROCHE-COTARD DAHA FAZLASINI BARINDIRIYOR
Mağara bunun dışında pek çok arkeolojik sır barındırıyor. Jean-Claude Marquet de 1976 yılında bir insan yahut hayvan yüzünü andıran bir cisim keşfetti ve Wojtczak’ın gerçekleştirdiği ‘kullanım-aşınma analizi’, bu cismin de insan elinden çıkmış olduğunu ortaya koydu. Mağarada keşfedilen bir öbür obje ise küçük bir kandile benziyor. Wojtczak, “Şu anda uzmanlar objenin, o devirde kullanılan yakıt cinsini tespit etmeye yardım edebilecek rastgele bir pigment ya da kurum kalıntısı barındırıp barındırmadığını araştırıyor” diye belirtiyor.
La Roche-Cotard odası, şu ana dek keşfedilen tüm mağara sisteminin sırf bir kesimini oluşturuyor. Araştırmacı, Neandertallerin faaliyetlerine ait olarak, bilhassa de hâlâ büyük oranda tortuyla kaplı olan 4. Oda’dan daha fazla fikir edinmeyi umuyor. Wojtczak, gerçekleştirilecek her araştırmanın, Neandertallerin zihinsel açıdan daha aşağı beşerler olduğunu öne süren klasik fikir birliğini yok etmeye ve onların da tıpkı çağdaş insanları oluşturan kuzenleri üzere algılanmasını güçlendirmeye yardım edeceğini düşünüyor. “Konuşabiliyorlardı ve büyük ihtimalle müzik da söyleyebiliyorlardı” diye ekliyor.
Dorota Wojtczak, Tarih Öncesi ve Arkeoloji Bilimleri lisans programındaki öğrencileriyle bir arada, Neandertallerin La Roche-Cotard’da sürdüğü yaşama ait araştırmalarını sürdürecek.
Yazının özgünü Science Daily sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)
