URFA – Urfa’da Özak Dokumacılık emekçilerinin sendikal haklarını elde etmek ve insanca şartlarda çalışmak talebiyle başlattıkları direnişin 18’inci gününde Urfa’daydım. Personeller toplantı yapmış ve patronun uzlaşmaz tavrına, jandarmanın taarruzlarına, valilikten yapılan açıklamaya karşın direniş kararı almışlardı.
Talepleri de çok kolay ve netti: Sendikal nedenle işten atılan arkadaşlarının işe geri alınması, emekçilere sendikadan istifa ve sendika değiştirme baskısının son bulması, direnişte geçen günlerin fiyatlarının kesilmemesi, fabrikanın büyük çoğunluğunun üye olduğu BİRTEK-SEN’in tanınması.
Bu kolay ve net talepleri kabul görmeyince emekçiler, direnişe devam kararı aldılar. Personeller sonraki gün, 19 Aralık’ta fabrikanın önünde aksiyonlarına devam etmek istediler. Lakin organize sanayi bölgesine girmelerine müsaade verilmedi.
18 Aralık günü personeller toplantı halindeyken BİRTEK-SEN Bölge Temsilcisi Çayan Dursun ile emekçilerin problemlerini, direnişin geldiği evreyi konuştuk.
‘İŞÇİLER ANAYASAL HAKLARINA HÜRMET İSTİYOR’
Direnişin fitilini ateşleyen ne oldu?
Özak Dokumacılık’ta Hak İş’e bağlı Öz İplik-İş sendikası örgütlüydü. Öz İplik İş Sendikası emekçilerin haklarını savunmak yerine daha çok patronun çalışanlar üzerinde baskı kurduğu bir araca dönüşmüştü. Personeller de bu duruma bir son vermek için Öz İplik İş Sendikası’ndan istifa ederek sendikamız BİRTEK-SEN’e üye oldular. Bu nedenle patron bir personel arkadaşımızı işten attı. Bunun peyderpey başka çalışanlara de geleceği bilindiği için emekçi arkadaşlarımız reaksiyon gösterdiler, direnişe geçtiler. Sendikal haklarımıza hürmet duyulsun, baskı kurulmasın ve atılan arkadaşımız geri alınsın diye direniş başlattılar. Süreç buraya kadar geldi. Bu ortada doğal patron bizim üzere sınıf sendikacılığı yapan, emekçilerin haklarını savunan bir anlayışın iş yerinde örgütlenmesini istemiyor. Daha çok denetim altında tutabileceği, çok rahat yönlendirebileceği hatta temsilcilerini bile kendisinin seçebileceği bir sendika istiyor. Onun için bizim oradaki varlığımızı istemiyor. Bunu açıkça emekçilere de tabir ediyor. ‘Ben BİRTEK-SEN’i içeriye sokmayacağım hiçbir koşulda’ diyor. Çalışanlar de bu anayasal haklarına hürmet gösterilsin istiyor. Direnişin temel sebebi bu.
Fabrikada kaç personel var?
İşverenin Urfa’daki fabrikasında 700’e yakın emekçi çalışıyor. Bir de İstanbul’da ve Malatya’da işletmeleri var. Lakin fabrikanın ana gövdesi, üretiminin ana gövdesi Urfa’daki fabrikada yapılıyor. Burada 700 emekçi var. 500’den fazla emekçi sendikamıza üye oldu. Yani bu baskılar ve bu direnişin sebebi, çalışanlar anayasal hakkı olan sendika tercihini yaptığı için oldu.
Gazete Duvar Diyarbakır Temsilcisi Vecdi Erbay ve BİRTEK-SEN Bölge Temsilcisi Çayan Dursun
‘SERMAYE ÖRGÜTLÜ DAVRANIYOR’
Valiliğin yaptığı açıklamalar ile jandarmanın tavrını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Şimdi burada bir sınıf tavrı var, tutumu var. Yani bizim üzere mücadeleci sendikacıların bu üzere vilayetlerde ve endüstride örgütlenmesini istemiyorlar. Zira bunun öteki fabrikalara da sıçrayacağını, bölgeye de sıçrayacağının farkındalar. Bunu açık açık söylüyorlar da. Hatta organizedeki işletmelilerin işverenleri da bir ortaya geldiğinde tıpkı şeyi söylüyorlar. Bu sendika şayet Özak’ta başarılı olursa kendileri için de tehlike olduğunu ve bunun önünün kesilmesi gerektiğini söylüyorlar. Bizim anladığımız burada sermaye örgütlü davranıyor. Kolluk kuvvetlerinin, Valiliğin harekete geçmesinin, bu kadar baskın bir tavır izlemesinin, personellere dönük bu kadar atağın sebebi de sermayenin gücünden kaynaklandığını düşünüyoruz. Yani onlar daha çok kendi denetimlerinde bir sendika istiyorlar. Aslında hiç sendika olmasın istiyorlar lakin olacaksa Öz İplik Sen üzere çok rahat denetim edebilecekleri bir sendika istiyorlar. Artık burada 6 yıldır Öz İplik İş sendikası örgütlü. Emekçiye sorduğunuzda kendileriyle ilgili yapılmış kontrattan bihaberler. Hiçbiri mukaveleyi göremiyor. Örneğin İstanbul’la burası birebir işletme. İstanbul’daki fiyatlarla buradaki işletme ortasındaki fiyatlar ortasında çok büyük fark var. İstanbul personeli on altı bin maaş alırken buradaki personel taban fiyat alıyor. Ancak olağanda oradaki kontratın buraya da uygulanması gerekiyor. Ne yazık ki buralarda kontrol olmadığı için çok rahat bu türlü ikili standart olabiliyor. Sendikaları bir baskı üzere hissetmedikleri için çok rahat bu türlü ikili standartlar yapabiliyorlar. Artık personeller bir noktadan sonra kâfi demeye başladı.
‘İŞÇİLER DİRENMEYİ BIRAKMADILAR’
Direniş başladıktan sonra gözaltına alınan emekçiler de oldu.
158 kişi gözaltına alındı, hür bırakıldı. En son biz alındık, üç gün gözaltında kaldık. Yasaya muhalefetten aldılar bizi. Olağanda o yasal düzenleme gözaltına alınmayı bile gerektirmeyen bir düzenleme fakat çok komik şeyler oldu. Yani güya organize bir iş varmış üzere, yasa dışı bir iş varmış üzere. Bizim gözaltı sürelerimizi uzattılar. Üç gün boyunca bizi gözaltında tuttular. Çok şuurlu bir gözaltı yaşandı. Sendika yöneticilerini, seçilmiş emekçileri gözaltına aldılar. Çalışanlara isimleriyle hitap edilerek, öbür çalışanların ortasından ayıklayarak aldılar. Gaye, şayet biz öncülerini alırsak, sendikacıları alırsak direnişi dağıtırız niyetiydi. Fakat buna karşın personel kararlı tavrını devam ettirdi ve kalanlar direniş yerini terk etmediler.
‘KOLLUK MEVZUATI BİLMİYOR, AĞALIK ÜZERE BİR UYGULAMA VAR’
Bu kadar emekçi gözaltına alındı, hür bırakıldı. Gözaltına aldıkları çalışanlara ne soruyorlar? Gözaltıların akabinde çalışanların tavrı ne oldu? Geri adım atma durumu ya da yılgınlık üzere bir şey var mı çalışanlarda?
İşçilere sorulan soruları sendikacılara da soruyorlar. Çok komik şeyler. Zati bu kolluk kuvvetleri mevzuatı da bilmiyorlar. Yani sonuçta sendikal hak, anayasal garantiye alınmış bir hak. Burada yapılan toplanmanın yasa dışı olduğu söyleniyor. Yani ısrarla bunu söylüyorlar. Biz de bunun cürüm olmadığını söylüyoruz. Emekçiler işten bile atılmamış, daha yeni tebligatlar gelmeye başladı. Emekçinin işten atılmadığı fabrikasına gidip çalışmayı istemesi doğal bir haktır. Bunun engellenmesinin temel cürüm olduğunu söylüyoruz. Lakin ne yazık ki kolluk kuvvetleri biraz üstten talimat alıyor. Gözaltılar yaşanırken şöyle trajikomik şeyler yaşadık. Gözaltılarımızın hiçbirinde savcılık kararı yok. Yani savcılığın kararıyla gözaltılar yaşanmıyor. Hatta biz bu bahiste bunun tespitini de yaptırarak dava açtık kolluk kuvvetlerine ve o mevzuda soruşturma da açıldı. Yani burada yapılan hiçbir şey kanuna uygun değil. Burada ne yazık ki derebeylik üzere, ağalık üzere bir uygulama var. Yani patronlar ne diyorsa buradaki kolluk kuvvetleri ve mülki amirler ona nazaran hareket ediyorlar. Tamam, metropollerde de külfet var, demokrasiye dair, çalışanların hak ve hukukuna dair, örgütlenmeye dair külfetler var. Ancak burada bir katmer daha fazla yaşanıyor bunlar. Zira buralarda sınıf hareketinin, demokrasi gayretinin seviyesi biraz daha zayıf olduğu için olabildiğince saldırgan bir tavır izliyorlar, yasa dışı yollara başvuruyorlar. Lakin biz bu durumu değiştireceğiz. Bu kararlılık içindeyiz. Emekçi de bu kararlılıkta.
Direniş devam edecek mi?
Biz çalışanlarla bu kıymetlendirme toplantısını bundan sonra ne yapabileceğimizle ilgili yaptık. Zira biz sendika olarak direnişi yürütmek ve direniş kararının devamını daima çalışanların onayına sunarak yapıyoruz. Bugün de tekrar o kararımızı yenilemek için geldik. Toplantıda kelam alan personellerimizin tümü direnişin devamı istikametinde fikir beyan etti. Zira işverenin teklifini Öz İplik İş Sendikası’nın baskısı üzerinden kabul ettiğinde, fabrikadan içeri girdiklerinde karşılaşacakları muamelenin farkındalar. İşten atılacaklarının da farkındalar. Onun için personeller bu türlü bir tuzağa düşmüyor ve kararlılar, direnişi devam ettirecekler.
‘BU SEVİYEDEKİ DİRENİŞE TAKVİYE CILIZ OLMAMALI’
Önceki gün iki milletvekili burada personellere saldırılırken gazdan ve sudan nasibini aldı. Kamuoyunun, basının ve siyasetçilerin bahse hassaslığını kâfi buluyor musunuz?
Urfa üzere bir yerde emekçinin bu seviyedeki direnişinin kamuoyundaki karşılığı bu kadar olmamalı. Bu kadar cılız olmamalı, tam bilakis, Türkiye’de emek uğraşı veren her kısmın direnişe sahip çıkması gerekiyor. Bilhassa sendikaların sahip çıkması gerekiyor. Fakat Türkiye’de bu hususta önemli kahırlar var. Bilhassa Milletvekili Sevda Karaca’nın direnişin başından beri burada olması, direnişin devamı açısından çok kilit rol oynadı. Gözaltına alındığımızda çalışanlarla birlikte direnişi o yürüttü. Yani evvel çalışanları ve sendikacıları aldıklarında çok önemli bir rol oynadılar. DEM Partisi’nden Ferit Şenyaşar’ın da direnişimizin başından beri samimiyetiyle, her şeyiyle yanımızda durması bize güç veriyor. Emekçiye de güç veriyor. Atak sonrası emekçiler, ülkede hukukun olmadığını, hiçbir hakkın teminat altında olmadığını gördüler. Dokunulmazlığı olan iki vekile su sıkıldı. Burada şiddete maruz kaldılar. Burada personel o çelişkiyi de yaşadı, gördü. Onu da tabir ediyorlar bize. Fakat ne yazık ki ülkemiz bu türlü bir gerçekliği yaşıyor. Biz sonlu imkanları olan bir sendikayız. Günlük yalnızca yemek masrafları 25 bin lira tutuyor. Zira beş yüze yakın personel var. Biz dayanışma manasında katkı bekliyoruz. Sendikaların, bilhassa emek örgütlerinin bu sıkıntıyı sahiplenmesini istiyoruz.
