Türk edebiyatının usta ismi Yaşar Kemal, Türkiye’nin kültürel zenginliği ve toplumsal dokusuyla yoğrulmuş bir öykü anlatıcısıdır.
YAŞAR KEMAL KİMDİR?
Yaşar Kemal, 6 Ekim 1923 tarihinde Osmaniye’nin Hemite ilçesinde dünyaya geldi. Asıl ismi Kemal Sadık Gökçeli olan müellif, esaslı bir Kürt ailesine mensuptu.
Edebiyat dünyasına adım attığında, Türkiye’nin kültürel zenginliği ve toplumsal dokusuyla yoğrulmuş bir kıssa anlatıcısı olarak tanınacaktı.
İlk yıllarında ailesinin tarım işleriyle uğraşan Yaşar Kemal, küçük yaşlarda yazma tutkusunu keşfetti. Birinci yapıtlarını 1950’lerde kaleme alarak edebiyat dünyasına adım atan müellif, 1955 yılında “İnce Mehmed” isimli yapıtıyla romancı kimliğini pekiştirdi. Lakin, gerçek ününü “İnce Mehmed” serisiyle ve bilhassa devam kitaplarıyla elde etti.
Yaşar Kemal’in yapıtları, çoklukla Anadolu’nun köylü ömrünü, şiddetli şartlarını ve toplumsal problemlerini içerir. “İnce Mehmed” serisi, Türk edebiyatında çağdaş epik romanın öne çıkmasına katkıda bulundu ve muharririn kaleminden çıkan eserler, Türk kültürünün güçlü mozaiklerini işledi.
Yazar, yalnızca edebi kimliğiyle değil tıpkı vakitte insan hakları savunucusu olarak da tanındı. Türkiye’deki siyasi olaylara ve insan hakları ihlallerine karşı duruşu, onu Türk toplumunda ve dünya genelinde saygın bir figür haline getirdi.
28 Şubat 2015 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybeden Yaşar Kemal, yapıtlarıyla Türk edebiyatının tepesine ulaşmış ve Anadolu’nun derinliklerinden gelen kıssalarıyla okurlarıyla buluşturarak unutulmaz bir iz bırakmıştır.
TÜRK EDEBİYATININ BAŞYAPITI: İNCE MEMED
Türk edebiyatının en kıymetli başyapıtlarından biri olarak kabul edilen İnce Memed, Anadolu’nun şiddetli ömür şartlarını, toplumsal adaletsizliği, direnişi ve özgürlük çabasını anlatır. İnce Memed, zulme karşı duran, mazlumları savunan ve özgürlük için çaba eden bir figür olarak Türk edebiyatında öne çıkar. Eser, Anadolu’nun köylerindeki toplumsal yapıyı, ağaların karar sürdüğü adaletsiz sistemi ve köylülerin bu sisteme karşı direnişini derinlemesine ele alır. Yaşar Kemal bu yapıtında toplumsal problemlere karşı çıkarak güçlü bir tenkit yapar.
İnce Memed, yalnızca Türk edebiyatında değil, dünya edebiyatında da saygın bir yer edinmiş, kahramanının gücü ve serinin anlattığı kozmik temalarıyla geniş bir kitleye seslenmiştir.
YAŞAR KEMAL’İN ESERLERİ
Öykü
1952: Sarı Sıcak
1975: Bütün Hikâyeler
Roman
1955: İnce Memed, I. Cilt
1955: Teneke
1960: Orta Direk, Dağın Öte Yüzü
1963: Yer Demir Gök Bakır
1968: Ölmez Otu
1969: İnce Memed, II. Cilt
1974: Akçasazın Ağaları/Demirciler Çarşısı Cinayeti
1975: Akçasazın Ağaları/Yusufçuk Yusuf
1976: Yılanı Öldürseler
1976: Al Gözüm Seyreyle Salih
1978: Kuşlar da Gitti
1978: Deniz Küstü
1980: Yağmurcuk Kuşu/Kimsecik I
1982: Hüyükteki Nar Ağacı
1984: İnce Memed, III. Cilt
1985: Kale Kapısı/Kimsecik II
1987: İnce Memed, IV. Cilt
1991: Kanın Sesi/Kimsecik III
1997: Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana/Bir Ada Kıssası I
2002: Karıncanın Su İçtiği/Bir Ada Kıssası II
2002: Tanyeri Horozları/Bir Ada Kıssası III
2002: Çıplak Deniz Çıplak Ada/Bir Ada Öyküsü IV
2013: Tek Kanatlı Bir Kuş
Çocuk Romanı
1977: Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca
Çeviri
1977: Ayışığı Kuyumcuları (A. Vidalie; Thilda Kemal ile)
Röportaj
1955: Yanan Ormanlarda 50 Gün
1955: Çukurova Yana Yana
1957: Peri Bacaları
1971: Bu Diyar Baştan Başa
1974: Bir Bulut Kaynıyor
1978: Allahın Askerleri
2011: Röportaj Yazarlığında 60 Yıl
2013: Çocuklar İnsandır
Deneme-Derleme
1943: Ağıtlar
1961: Taş Çatlasa
1974: Baldaki Tuz, (1959-74 gazete yazıları)
1980: Ağacın Çürüğü: Yazılar – Konuşmalar
1985: Yayımlanmamış 10 Ağıt
1992: Gökyüzü Mavi Kaldı, (halk edebiyatından seçmeler, S. Eyüboğlu ile)
1997: Sarı Defterdekiler: Folklor Derlemeleri, (haz. Alpay Kabacalı)
1995: Ustadır Arı
1995: Zulmün Artsın
2009: Binbir Çiçekli Bahçe
Destansı roman
1967: Üç Anadolu Efsanesi
1970: Ağrıdağı Efsanesi
1971: Binboğalar Efsanesi
1972: Çakırcalı Efe
Şiir
2010: Bugünlere Bahar İndi
Yaşar Kemal’in Ödül ve Başarıları
Yaşar Kemal, mesleği boyunca Türk edebiyatına kıymetli katkılarda bulunmuş ve birçok ödül kazanmış bir müelliftir.
Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen birinci Türk olan Yaşar Kemal, bir konuşmasında “Ölene kadar aday olacağım.” kelamlarını lisana getirdi.
İşte Yaşar Kemal’in mükafatları:
1955: Gazeteciler Cemiyeti Muvaffakiyet Armağanı (“Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün” isimli röportaj dizisi ile)
1956: Varlık Roman Armağanı (İnce Memed ile)
1966: İlhan İskender Armağanı (Teneke’den birebir isimle uyarlanan oyunu ile)
1966: Milletlerarası Nancy Tiyatro Şenliği Birincilik Mükafatı (“Yer Demir Gök Bakır” romanından Nihat Asyalı’nın sahneye uyarladığı, Yılmaz Onay’ın sahneye koyduğu “Uzun Dere” oyunu ile. Türkiye mükafatı, Brezilya ile paylaştı.)
1969: Sanat Sevenler Derneği En Âlâ Yerli Oyun Muharriri (Teneke ile)
1974: Madaralı Roman Mükafatı (Demirciler Çarşısı Cinayeti ile)
1977: Fransa Eleştirmenler Sendikası En Yeterli Yabancı Roman Mükafatı (Yer Demir Gök Bakır ile)
1978: Fransa’da En Güzel Yabancı Kitap Mükafatı (Ölmez Otu ile)
1979: Fransa “Büyük Jüri” En Uygun Kitap Mükafatı (Binboğalar Efsanesi ile)
1982: Milletlerarası Cino Del Duca Ödülü
1984: Fransız Legion d’Honneur Mükafatı Commandeur payesi
1984: TÜYAP Kitap Fuarı Halk Ödülü
1985: Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü
1986: Orhan Kemal Roman Mükafatı (Kale Kapısı ile)
1988: TÜYAP Kitap Fuarı Halk Ödülü
1988: Fransa Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres Nişanı
1991: Fransa Strasbourg Üniversitesi Onur Doktorası
1992: 11. TÜYAP Kitap Fuarı Onur Yazarı
1992: Antalya Akdeniz Üniversitesi Onur Doktorası
1993: Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü
1994: Mülkiyeliler Birliği Rüştü Koray Armağanı
1995: Morgenavissen Jylaand-Pösten Mükafatı (Danimarka)
1996: Türkiye Yayıncılar Birliği Fikir ve Tabir Özgürlüğü Ödülü
1996: Kanın Sesi ile Akdeniz Yabancı Kitap Mükafatı (Perpignan, Fransa)
1996: VIII Katalunya Memleketler arası Mükafatı (Barcelona, İspanya)
1996: Lillian Hellman/Dashiell Hammett Baskıya Karşı Cüret Mükafatı, İnsan Hakları İhlallerini İzleme Örgütü, (New York)
1997: Toplu yapıtları için Premio Internazionale Nonino Mükafatı, İtalya
1997: Kenne Vakfı Fikir ve Kelam Özgürlüğü Mükafatı (Uppsala, İsveç)
1997: Norveç Müellifler Birliği mükafatı, Wole Soyinka ile ortak
1997: Frankfurt Kitap Fuarı Alman Yayıncılar Birliği Ödülü
1998: Frei Üniversitesi Berlin Fahri Doktora
1998: Bordeaux Yayıncılar Birliği Yabancı Edebiyat Ödülü
2002: Bilkent Üniversitesi Fahri Doktora
2003: Z. Homerus Şiir Ödülü
2003: Savanos Mükafatı (Selanik)
2003: Türkiye Yayıncılar Birliği Yayıncılık Emek Mükafatı.
2008: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
2009: Çukurova Üniversitesi, Fahri Doktora
2011: Légion d’honneur
2013: Krikor Naregatsi Nişanı
2014: Beyaz Martı Edebiyat Ödülü
